مراقبت های تغذیه ای در دوران پیش از بارداری

تغذیه در دوران قبل از بارداری تاثیر زیادی بر روند بارداری دارد. به طوری که تغذیه نامناسب در دوران بلوغ و حتی کودکی می تواند رشد و نمو را تحت تاثیر قرار دهد و با توقف رشد قدی و یا رشد محوطه لگن در دختران موجب محدود شدن فضای لگن شود. رژیم لاغری طولانی مدت می تواند موجب آمنوره شده و در نهایت شانس باروری را کاهش دهد. همچنین کمبود مواد مغذی در دوران قبل از بارداری می تواند موجب کاهش ذخایر مواد مغذی شده و بر روی عملکرد فرآیند های فیزیولوژیک و بیوشیمیایی موثر در باروری تاثیر منفی بر جای گذارد.

میزان ذخایر چربی بدن خانم ها قبل از بارداری به طور موثری بر قابلیت باروری تاثیر دارد. به طوری که افراد با ذخایر چربی کمتر از ۱۷ درصد اغلب قاعدگی ندارند و آنهایی که چربی بدنشان کمتر از ۲۲ درصد است با اختلال در تخمک گذاری مواجه اند. کاهش ذخایر چربی را معمولاً در زنانی که تمرینات ورزشی بیش از حد و غیراصولی انجام داده و یا می دهند و یا رژیم های لاغری شدید و متعدد داشته اند می توان دید. همچنین افرادی که با اختلالات خوردن نظیر بولیمیا (بی اشتهایی عصبی) مواجه اند در زمره کاهش ذخایر چربی قرار می گیرند. علیرغم آن چه گفته شد، خوشبختانه تحقیقات نشان داده است که اصلاح رژیم غذایی می تواند از اختلالات تخمک گذاری کاسته و باروری را بهبود بخشد.

از دیگر اختلالات تغذیه ای که موجب کاهش باروری می شود می توان به کمبود ویتامین D در هر دو جنس مونث و مذکر اشاره کرد. در واقع جذب مناسب ویتامین D و به دنبال آن جذب کلسیم در مردان موجب تقویت فرایند اسپرماتوژنر؛افزایش تحرک اسپرم؛و تشدید واکنش آکروزوم (منطقه ای از اسپرم که در هضم لایه های بیرونی تخمک موثر است) می شود. سطوح پایین مس و روی، نیز تاثیر منفی بر تکامل تخمک می گذارد.

از سوی دیگر وجود اضافه وزن (وزن بیش از ۱۲۰ درصد وزن ایده آل) در زنان به دلیل تغییر در نسبت تستوسترون به استروژن و اختلال در تخمک گذاری، می تواند موجب بروز مشکلات باروری شود. در زنان چاق، احتمال وقوع دیابت تشخیص داده نشده قبل از بارداری، اختلال تحمل گلوکز و دیابت بارداری موجب شیوع بیشتر ناهنجاری های مادرزادی جنین می شود؛ بنابراین کنترل وزن قبل از بارداری می تواند از میزان خطر ابتلا به ناهنجاری های هنگام تولد بکاهد. رژیم غذایی سالم و غنی از آنتی اکسیدان و برنامه ورزشی مناسب برای آماده شدن زنان برای بارداری مطلوب کمک می کند. در مردان نیز افزایش توده بدنی با کاهش سطح  تستوسترون سرم و کاهش میزان باروری همراه است.

از سموم محیطی نظیر دیوکسین ها، بی فنیل ای پلی برومینه (PBBS) ،استرهای فتالات و سایر تولیدات صنعتی به عنوان مواد تاثیر گذار بر باروری ذکر شده است. تعداد زیادی از این مولکول ها از نظر ساختمان مشابه مولکول تستوسترون و مولکول استروژن هستند و هنگامی که در مسیرهای بیوشیمیایی شرک می کنند، به نام تخریب کننده های درون ریز خوانده می شوند. اجتناب از مصرف دخانیات نظیر توتون، تنباکو و نوشیدن الکل و استفاده از یک رژیم غذایی مطلوب حاوی روی؛ اسیدفولیک؛ و آنتی اکسیدان ها، موجب افزایش سلامت اسپرم در مردان می شود.

با توجه به عوامل خطرزا (این عوامل در ذیل عنوان شده است) خانم ها قبل از باردارشدن برای حصول اطمینان از سلامت و آمادگی جسمانی و مشاوره، باید به مراکز بهداشتی درمانی و پزشک خانواده مراجعه نمایند. این مراقبت ها با هدف شناسایی خانم های باردار مبتلا به سوءتغذیه (کم وزن، اضافه وزن و یا چاق) و رفع مشکل تغذیه ای و رساندن آنان به محدوده نمایه توده بذنی طبیعی و آماده کردن آن ها برای داشتن یک بارداری ایمن و بدون خطر صورت می پذیرد.

عوامل خطرزای مرتبط با تغذیه در دوران بارداری
    • سن کمتر از ۱۸
    • استعمال دخانیات به مقدار زیاد
    • اعتیاد به مواد مخدر و مصرف الکل
    • داشتن BMI بالاتر از ۲۵ و یا کمتر از ۱۸٫۵
    • سابقه بارداری های متعدد با فاصله کمتر از ۳ سال از زایمان قبلی
    • سابقه اختلالات باروری
    • ابتلا به دیابت یا پرفشاری خون
    • داشتن رژیم غذایی درمانی برای یک بیماری سیستمیک مزمن
    • محرومیت اقتصادی،اجتماعی یا فرهنگی «درآمد کم،تحت پوشش دائمی خدمات حمایتی محلی یا دولتی بودن یا نداشتن شغل ثابت سرپرست خانوار،کم سوادی و محرومیت دسترسی به غذا»
    •  باورهای نادرست غذایی«استفاده از رژیم غذایی غیر متعارف یا با ارزش تغذیه ای محدود»
    • افزایش ناکافی وزن
    • افزایش زیاد وزن
    • کم خونی(هموگلوبین کمتر از ۱۱ گرم بر دسی لیتر)
    • بارداری بیش از یک جنین یا چند قلویی

 

 منبع: راهنمای جامع تغذیه مادران باردار و شیرده؛ وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی

<
error: لطفا کپی نکنید !!