سوء تغذیه  در بارداریرژیم غذایی خانم های باردار دارای اضافه وزن و چاق

زمانى که بدن براى حفظ عملکرد بافت ها و ارگان ها به میزان مناسب از مواد مغذى نظیر ویتامین ها، مواد معدنى، پروتئین، چربى و کربوهیدرات دریافت نکند سوءتغذیه اطلاق مى شود.

دریافت نامناسب غذا به صورت چاقى یا لاغرى سوء تغذیه تلقى مى شود. وزن گیرى ناکافى، کاهش چربى بدن، ضعف و خستگى، آتروفى عضلات، ابتلا مکرر به عفونت، ادم، تحمل نکردن سرما، تأخیر در بهبود زخم، زخم هاى پوستى و ریزش مو از جمله علائم بالینى عمده سوءتغذیه هستند.

در خانم هاى باردار وزن گیرى نامناسب در طول دوران باردارى مهم ترین علامت سوءتغذیه است. علاوه بر بررسى میزان وزن گیرى در دوران باردارى که در این دوران استفاده مى شود، یک معاینه فیزیکى دقیق نیز مى تواند علائم سوءتغذیه رامشخص کند.

 

سوء تغذیه ناشی از پرخوری و دریافت بیش از حد غذا در بارداری

وزن گیرى بیش از مقدار لازم در دوران باردارى (اضافه وزن و چاقى در مادر) نیز نوعى سوءتغذیه محسوب مى شود.

وزن گیرى بیش از حد مى تواند احتمال وقوع دیابت باردارى، پره اکلامپسى، خونریزى بعد از زایمان، ماکروزومى جنین،زایمان دشوار، سزارین، عفونت ها در باردارى نظیر عفونت ادرارى، عفونت پس از زایمان، مرده زایى و عدم بازگشت وزن مادر به وزن قبل از باردارى را افزایش دهد؛ بنابراین ضرورى ا ست براى افزایش سلامت مادر و جنین و پیشگیرى از وقوع عوارض مذکور میزان اضافه وزن دوران باردارى را مراقبت نمود. و با کنترل وزن خانم باردار از اضافه وزن بیش از حد او پیشگیرى نمود.

تشخیص علت اولیه افزایش بیش از حد وزن مهم ترین اصل در درمان است. رفع علت سوءتغذیه و به دنبال آن اقدامات تغذیه اى مى تواند عوارض سوءتغذیه را براى مادر و جنین کاهش دهد.

 

رژیم غذایی خانم های باردار دارای اضافه وزن و چاق:

* انجام روزانه ۳۰ دقیقه ورزش و نرمش حداقل ۵ یا ۶ روز در هفته توصیه مى شود. بهتر است این میزان به تدریج افزایش یابد.

*  مصرف روزانه ۶ تا ۸ لیوان آب توصیه می شود. بهتر است هر ساعت مقدارى آب بنوشید. ۱ لیوان آب قبل از غذا و در صورت احساس گرسنگى زیاد ۲ لیوان آب قبل از غذا نوشیده شود.

* شیر و لبنیات کم چرب (کمتر از ۲٫۵ درصد) و ترجیحاً ماست و پنیر پروبیوتیک و گوشت کم چرب استفاده نمایید.

*  در هفته ۲ تا ۳ بار  از گوشت ماهى استفاده کنید.

* روغن زیتون و حبوبات را  بیشتر در برنامه غذایى بگنجانید.

* از مواد غذایى حاوى آنتى اکسیدان ها مانند سیر و کلم، قارچ، گوجه فرنگى، شلغم، هویج، کدو تنبل، فلفل دلمه اى به ویژه نوع رنگى آن ها، زردچوبه، زغال اخته، زرشک، انجیر، گریپ فورت، کیوى، انواع توت ها، انگور به ویژه نوع قرمز و سیب قرمز بیشتر استفاده نمایید.

* مصرف غذاهاى سرخ کردنى و حجیم، قهوه و نوشابه هاى گازدار و شیرین و غذاهاى آماده و فرایند شده را محدود کنید.

* مصرف سس هاى چرب مانند مایونز و سس هاى مخصوص سالاد محدود شود. و از ماست کم چرب، روغن زیتون، آب لیمو یا آب نارنج و یا آب غوره بى نمک و یا آب گوجه فرنگى به جاى سس هاى پرچرب استفاده نمایید.
*  مصرف نمک، شیرینى ها، کیک هاى خامه اى و دسرهاى پرچرب و شیرین، مواد صنعتى و تنقلات پرچرب نظیر چیپس، پیراشکى و شکلات را محدود کنید.

 

علاوه بر موارد بالا راهکارهاى زیر براى تعدیل شیوه زندگى در باردارى پیشنهاد می شود:

۱٫ به طور منظم ورزش شود
۲٫ غذا در ساعات منظم، در محیطى آرام و با آرامش کامل و نیز به آهستگى خورده شود.
۳٫ غذاها به طور کامل جویده شود.
۴٫ از سه وعده اصلى و دو میان وعده استفاده شود. صبحانه به عنوان کامل ترین و مهم ترین وعده غذایى محسوب گردد.
۵٫ با پایان غذا سفره و میز غذا ترک شود.
۶٫ فقط هنگام گرسنگى غذا میل شود.
۷٫ غذا در بشقاب کوچک و با چنگال خورده شود
۸٫ از کشیدن غذاى زیاد در بشقاب خوددارى شود.
۹٫ همواره با نشستن در جایى خاص غذا خورده شود.
۱۰ . از ریزه خوارى خوددارى شود.
۱۱ . از پرى معده خوددارى شود و قبل از سیرى از غذا خوردن دست کشیده شود.

 

 منبع: راهنمای جامع تغذیه مادران باردار و شیرده؛ وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی

<